Su İle Damak Sıfırlama İçin Pratik Değerlendirme Adımları
Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan girişmek doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos aroma profili benzeri tüple korunan bir kutu ile no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Yakılmamış çubuğu çekerken ağıza gelen koku ne kadar belirgin ise aroma gücü o ölçüde fazla sayılır ve bu küçük alışkanlık sonraki tüm yorumları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu o anda kaydetmek gerekir, çünkü hafıza kısa sürede silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez denemek hatayı önler zira kalabalık ortamlarda ince kokular çabucak gözden kaybolur. Yoğunluk tek başına kalite göstergesi değildir; yalnızca gücü anlatır. Bu yüzden ilk denemede sabırlı olmak ve ölçütleri önceden netleştirmek işin temeli olur. Kriter netleşince her çubuk aynı cetvelle değerlendirilir ve yorumlar birbiriyle destekler. Tadım sırasında telefon kenarda durursa odaklanma artar.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz ayrıca erken acele edip sonuç çıkarmak sık görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku çoğunlukla yumuşak ve temiz gelir elbette bu düzen her üründe aynen geçerli olmayabilir. No. 3 tubos tadım notları gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü asıl tat genellikle bu kısımda gizlidir. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ama notalar belirginleşir hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç yarım kalır. Romeo y julieta petit churchills benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha yavaş görülür gerçekten bu yüzden yavaş ilerlemek fayda getirir. Son bölümde ısı yükseldiğinden sertçe notalar öne çıkabilir gerçekten ısınan tütün asıl tadını ancak orta kısımda gösterir. Her evre için ayrı bir puan yazmak daha adil sonuç verir. Evrelerin geçişi genellikle net olmaz, bu yüzden yaklaşık olarak üçe ayırmak işinizi görür. Geçişleri fark etmek için çekiş aralığını değiştirmemek önemlidir. Çok sık çekmek sıcaklığı yükseltir ve aromayı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü puanlamak öznel izlenimi daha net hâle getirir mutlaka aynı ışık ve sessiz bir köşe seçilmelidir. Bir ile beş arası giden bir skala çoğu kişi için yeterlidir bu durum değerlendirmeleri insandan insana daha tutarlı yapar. 1 belli belirsiz aromayı, 5 de damakta baskın duran güçlü notayı gösterir bu sayede dikkat bölünmez ve yorum kalitesi yükselir. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla alt basamaklarda yer alır ve ileride okunduğunda neyi kastettiğiniz kolayca hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu ise yumuşak notaları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı ürün iki farklı puan çıkarabilir. Puanı yazmadan önce en az üç çekiş almak şarttır diğer taraftan ondalık notlar vermek fazladan bir karmaşa getirir. Skalayı her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın orta noktası genellikle kullanılan değerdir, çünkü dengeli aromalar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki notlar yalnızca belirgin hâllerde verilmelidir. Böylece kayıtlar ayırt edici kalır.
Çap ve duman serinliğinin aroma yoğunluğuna etkisi
Çap, yanışın sıcaklığını ve aroma gücünü belirgin biçimde etkiler bu nedenle yanış çizgisinin düzgün gitmesini da gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk daha çabuk yanar, bu yüzden baharatlı notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda ısı birikimi belirgin biçimde çabuktur. Romeo y julieta petit royales benzeri ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca gözlemlersiniz yanma temposu ise tadı hemen etkileyen bir etkendir. Kalın çubuklarda çekiş daha yavaş gelir ama aromalar sonradan açılır ve bu hız tadın okunma süresini kısaltır. Regalias de londres nasıl içilir benzeri tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı iyi örnekler küllenme dengesizse yorum bölümüne eklenmelidir. Serin duman tadı daha okunur yapar ama gücünü düşürmez tersine geniş gövdede duman daha geniş bir alana dağılır. Bu yüzden kalınlığı not defterine eklemek unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı oturumda tadarken ilk olarak inceyi sonra geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Böylece yoğun tat hafif olanın izlenimini gölgelemez. Aradaki ara zamanı en az yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki yoldan algılanır: damaktaki tat ve burnun duyduğu aroma oysa bu iki kanal birbirini tamamlar fakat aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek gerekir bu fark ilk bakışta önemsiz gelse de yorumları epey değiştirir. Dumanı dudaktan bırakırken burundan yavaşça çıkarmak burun geçişi denemesidir mesela hafif bir nefes kokuyu daha zengin gösterir. Tadımda short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma katmanını net verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam olmaz. Short sports tadım notları gibi ince bir çubuk de fındıksı tonu daha hızlı geçirir sert bir nefes de ince tonları örter. Yoğunluk damakta düşük fakat koku tarafında belirgin çıkabilir aynı şekilde çok sıcak bir yemekten hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi yan yana koymak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayırmak kafa karışıklığını giderir. Acemi tadımcılar için önce burundan algılanan notalara bakmak daha kolaydır. Zamanla damak kısmı da ayrıntı vermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı alışkanlık yapmak hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Ağız yorulduğunda aroma gücü olduğundan düşük hissedilir üstelik yemek arasında deneme yapıyorsanız bu önlem daha da önem kazanır. Dolayısıyla her denemeden sonra oda sıcaklığında su içmek iyi bir alışkanlıktır bu basit önlem yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Romeo y julieta wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa su yeterlidir zira doymuş bir damak en belirgin aromayı dahi silik gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, tatlı içecek ise onları bastırır üstelik çok soğuk sıvılar dili duyarsızlaştırır hem de tat hissini azaltır. Romeo y julieta puritos puro gibi ince ve beşli bir pakette kuru tütün karakteri suyla daha temiz anlaşılır o nedenle hazırlık aşaması atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her seferinde aynı seçmek kıyası korur gerçekten yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra baharatlı notalar olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım yapmak önerilmez. Kahve ve su dışında sade çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin şekersiz olmasıdır. Damak temizlendikten ardından iki üç dakika ara vermek faydalıdır. Aceleyle başlanan değerlendirme çoğunlukla hatalı kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo ölçüsünde içim kısa sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha dar bir aralıkta yaşanır üstelik başlangıç notu bu ölçülerde hızla silinebilir. Bu yüzden başlangıç ile son çekişler arasındaki farkı görmek özen ister bu yüzden kısa bir ölçü uzun bir puroya göre daha dikkatli izlenmelidir. Tadımda 20 club sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk ortadaki evreyi uzatır böylece yoğunluğu izlemeyi kolaylaştırır çünkü her çekişin payı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini benzeri mini ölçü ise sedir tonunu hızla ortaya koyup biter çünkü değişim dakikalar değil saniyeler içinde gerçekleşir. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam sonuç sunar bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı nefes önerilir. Teneke kutu aroması yakmadan önceki ilk notu oluşturur dolayısıyla not almayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bunu ayrı kaydetmek iyidir. Boy küçüldükçe tat katmanı daralır, ama güç hissi korunabilir. Bu nedenle küçük çubuk değerlendirmelerini puro notlarıyla doğrudan karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir sayfa kullanmak yararlıdır.
Notları kayıt altına almanın aroma değerlendirmesine katkısı
Bir defalık bir tadım aroma gücü konusunda kesin bir fikir sunmaz yani her tadım önceki denemenin üzerine eklenir. Ruh hali, oda kokusu ile saat algıyı etkiler bu düzen üç dört tadımdan ardından gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla basit bir not defteri tutmak fayda sağlar yoksa aynı aromalar defalarca baştan öğrenilir. San cristobal 20 aniversario gibi yıl dönümü sürümü bir puro iki ayrı günde denendiğinde kakao tonu değişiyor mu görülür üstelik aynı ürüne dönüp göz atmak gelişimi görmenizi sağlar. Bastiones kutusu benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe yol açar. Tarih, puro adı ile puan tabloya yazılmalı nitekim ilk notlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı farklar barındırır. Notlar birbirinden iki puandan fazla sapma varsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Kayıtta öz cümleler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela orta bölüm güçlü sedir tonu gibi bir kayıt yeterli olur. İleride okunduğunda net olmalıdır.
Yoğunluk ve gövde farkı tadımda nasıl görülür
Gövde, içimin damaktaki dokusunu anlatır; yoğunluk de notaların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı doğrultuda hareket göstermek zorunda değildir. İkisi çoğu zaman birbirinin yerine anılır, hâlbuki ayrı ölçülür bu iki kavramı ayrı düşünmek sonuçta daha gerçekçi bir yorum doğurur. El principe aroma profili gibi küçük boy, yumuşak bir puro ince dokulu olup sedir notasını belirgin verebilir mesela sert bir duman zayıf bir tatla gelebilir. San cristobal la cabaña puro gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem notasını yüksek taşır kaldı ki ağır bir içim aromasız da olabilir. Yani yumuşak dumanlı bir puro yüksek lezzet verebilir tersi hâl de mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle güçlü demek yerine ayrı ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakıp aroma gücünü hesaplamak yanlış sonuç verir. Aynı dolgunlukta iki çubuk içinde aroma farkı aramak ince bir beceridir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ve düzenli kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, aroma algısını en az çubuğun kendisi kadar etkiler demek ki en iyi tadım koşulları sabitlemekle mümkündür. Fazla kuru bir havada tütün hızlı yanar böylece keskin tonlar öne geçer bu nedenle ortam koşullarını da deftere eklemek yararlıdır. Aşırı nemli ortamda de çekiş ağırlaşır ve aroma silikleşir sıcaklık de yaprağın yanma hassasiyetini değiştiren ayrı bir etkendir. La prado aroma profili benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu durumu dikkate almak gerekir aksi halde iki ayrı günde çıkan puan farkı çubuktan kaynaklanıyor sanılır. Orta gövdeli onlu puro benzeri orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda denenirse ayrım daha doğru görülür tadım günü planlarken bu etkeni unutmayın. Havalandırma ortamdaki kokuları azaltır, parfüm ise algıyı şaşırtır hâlbuki gerçek neden sıklıkla odadaki nem veya koku çıkar. Tadımı hep benzer koşullarda tekrarlamak en güvenilir yöntemdir. Kapalı bir ortamda koku birikirse sonraki denemenin aroması yanlış okunabilir. Kapı aralığı bırakmak genellikle işe yarar. Hava akımı çok sertse yanış yapısı şaşar.